Dating National Security Adviser at political analyst na si Professor Clarita Carlos ay nagbabala noong Huwebes, 29 Enero 2026, laban sa basta-bastang paggamit ng diplomatikong termino na persona non grata, at binigyang-diin ang seryosong epekto nito sa ugnayang panlabas ng bansa.

Ipinaliwanag ni Carlos na ang terminong ito ay karaniwang ginagamit lamang para sa mga diplomatiko at opisyal na ipinahihiwatig na hindi welcome ang isang banyagang kinatawan sa bansa. Ang kaniyang pahayag ay sumunod sa pagtaas ng tensiyon sa pagitan ng Pilipinas at China matapos ang publikong palitan ng pahayag sa pagitan ng mga opisyal ng Philippine Coast Guard (PCG) at ng Chinese Embassy sa Maynila. Dahil dito, nabigyang-pansin ng mga mambabatas at ng Malacañang ang posibleng hakbang tulad ng deklarasyon ng isang diplomatiko bilang persona non grata.

Nagsimula ang alitan noong Lunes, 26 January, nang punahin ni PCG West Philippine Sea spokesperson Commodore Jay Tarriela ang mga pahayag ng Chinese Embassy laban sa mga opisyal ng Pilipinas bilang “brazen and abrasive,” at tinukoy ito bilang direktang hamon sa soberanya ng bansa. Sumagot ang Chinese Embassy noong 27 January, tinuligsa ang tinawag nitong “false narratives” tungkol sa China, at inakusahan si Tarriela at ilang institusyon sa Pilipinas ng paninira sa kanilang imahe, habang pinagtibay ang kanilang pangako sa dayalogo at matatag na ugnayang bilateral.

Dahil sa palitan, iminungkahi ni Senate President Vicente Sotto III na pag-aralan ang posibilidad na ideklara si Chinese Embassy Deputy Spokesperson Guo Wei bilang persona non grata, matapos siyang maiugnay sa mga pahayag na pumupuna sa mga mambabatas ng Pilipinas. Ayon sa iba pang senador tulad nina Risa Hontiveros at Kiko Pangilinan, tanging si Pangulong Ferdinand Marcos Jr. lamang ang may kapangyarihang magsagawa ng ganitong deklarasyon. Iminungkahi rin ng ilang mambabatas ang pagpapalit ng ambassador ng China dahil sa tono at asal, habang tinukoy ng Senate Resolution No. 256, na pinangunahan ni JV Ejercito, na ang mga pahayag ng deputy spokesperson ay hindi nakatutulong sa pagpapababa ng tensiyon.

Binigyang-diin ng Malacañang, sa pamamagitan ni Presidential Communications Officer Claire Castro, na ang pagdedeklara ng diplomatiko bilang persona non grata ay dapat huling hakbang lamang, dahil may seryosong epekto ito sa diplomasya at maaaring magdulot ng kaparehong hakbang mula sa China. Binanggit din ng Palasyo na ang Department of Foreign Affairs (DFA) ang pangunahing ahensya sa paghawak ng sensitibong usapin, at ang Pangulo ay nakikipag-ugnayan nang malapit kay DFA Secretary Tess Lazaro. Idinagdag ni Castro na ang pagiging assertive sa pagtatanggol ng pambansang interes ay dapat balanse sa diplomatikong pag-iingat upang maiwasan ang hindi inaasahang epekto.

Nagbabala si Prof. Carlos na ang pagtawag kay Guo Wei, kinatawan ni Chinese President Xi Jinping, bilang “undesirable” ay maaaring magpalala ng tensiyon at magdulot ng malawakang epekto. Ayon sa kanya, ang kahalagahan ng terminong ito ay malawak ang saklaw sa pamahalaan at pandaigdigang ugnayan, hindi lamang sa kasalukuyang sitwasyon sa China. Anumang deklarasyon ay mangangailangan ng maingat na pagsusuri ng Pangulo hinggil sa pambansang estratehiya at rehiyonal na konsiderasyon. Binanggit din niya na ang diplomasya ay dapat planado at estratehiko, dahil bawat desisyon ay nakakaapekto sa maraming relasyon, at ang maling paggamit ng sensitibong termino ay maaaring komplikahin ang pangmatagalang layunin at katatagan sa rehiyon.