Legarda: Resulta ng ASEAN Summit, dapat maramdaman ng ordinaryong Pilipino

Hinimok ni Senador Loren Legarda ang pamahalaan ng Pilipinas bilang Tagapangulo ng Association of South East Asian Nations (ASEAN) at ang mga dadalong lider na tiyaking magiging direktang kapaki-pakinabang sa mga mamamayan ang mga agenda at kasunduan sa nagpapatuloy na Summit.

Ang summit, na may temang "Navigating Our Future, Together," ang magsisilbing rurok ng pamumuno ng Pilipinas bilang ASEAN Chair ngayong 2026, na kasabay din ng ika-50 anibersaryo ng Treaty of Amity and Cooperation in Southeast Asia na nilagdaan sa unang ASEAN Summit noong 1976. Bubuksan ng mga lider ang pagtitipon sa Nobyembre 15 sa pamamagitan ng plenaryo at retreat sessions upang suriin ang tatlong priyoridad ng pagiging tagapangulo—ang Peace and Security Anchors, Prosperity Corridors, at People Empowerment—pati na rin talakayin ang mga hamon sa rehiyon kabilang ang sitwasyon sa Myanmar, bago makipagpulong sa mga dialogue partners ng ASEAN sa Nobyembre 16 at 17 at isalin ang pamumuno sa bansang Singapore.

"Sa loob ng tatlong araw, ang Maynila ang magiging sentro ng Timog-Silangang Asya. Ito ay pagkakataon upang ipakita sa daigdig kung sino tayo bilang mga Pilipino: isang bayang may malasakit sa kapwa at naniniwala na ang kinabukasan ng rehiyon ay sama-samang binubuo," ani Legarda.

Bilang mambabatas, sinabi ni Legarda na ang kanyang bahagi sa pagsisikap na ito ay ang tiyaking ang mga ipinapangako ng Pilipinas sa Maynila ay sinasalamin sa bansa sa pamamagitan ng mga batas na ipinapasa, pinopondohan, at wastong ipinapatupad, dahil walang binabago ang isang kasunduang panrehiyon para sa isang pamilyang Pilipino hanggang sa maipatupad ito ng batas.

Kapayapaan at kapanatagan

Nagpahayag ng pag-asa si Legarda na ang mga talakayan ng mga lider ukol sa South China Sea Code of Conduct—na pinag-uusapan ng ASEAN at Tsina simula pa noong 2002 Declaration on the Conduct of Parties—ay bubuo ng sapat na tiwala upang maihatid ang usapan sa katapusan sa ilalim ng pamumuno ng Singapore sa susunod na taon, at patuloy na paninindigan ng ASEAN ang pangako nito sa mamamayan ng Myanmar sa pamamagitan ng Five-Point Consensus.

"Noong sumiklab ang labanan sa pagitan ng Thailand at Cambodia noong Hulyo noong nakaraang taon at nagtaboy sa humigit-kumulang 300,000 katao mula sa kanilang mga tahanan, ang ASEAN, sa pamamagitan ng Tagapangulo nito, ang nagdala sa magkabilang panig sa Kuala Lumpur at nakamit ang tigil-putukan sa loob ng ilang araw. Iyan ang magagawa ng bloc na ito kapag nagpasya silang kumilos. Umaasa ako na dadalhin ng ating mga lider ang parehong determinasyon sa Code of Conduct at sa Myanmar," wika ni Legarda, na pinangalanang ASEAN Biodiversity Hero ng ASEAN Centre for Biodiversity noong 2022 para sa kanyang mga pagsisikap na protektahan ang likas na yaman ng rehiyon, kabilang ang mga karagatang nagbibigay-kabuhayan sa mga mangingisda.

Habang pinagsusumikapan ng ASEAN ang isang Code of Conduct, sinabi ni Legarda na kailangang kayang panatilihing ligtas ng Pilipinas ang sarili nitong mga karagatan, kaya't isinusulong niya ang pagpapasa ng Senate Bill No. 832, ang kanyang iminumungkahing Philippine Coast Guard Strengthening and Modernization Act, upang magkaroon ang Coast Guard ng mga sasakyang-dagat, tauhan, at mandato na protektahan ang mga mangingisdang Pilipino at ang kapaligirang marino anuman ang kahinatnan ng mga usapang panrehiyon.

Kasaganaan para sa nakakarami

Iginiit din ni Legarda na ang pangunahing ekonomikong bunga ng summit, ang paglagda sa ASEAN Digital Economy Framework Agreement na naglalayong palaguin ang digital na ekonomiya ng rehiyon sa US$2 trilyon pagdating ng 2030, ay dapat magdala ng tunay na benepisyo sa mga mahihirap, lalo pa't ang mga micro, small, and medium enterprises (MSMEs) ang nagbibigay ng dalawang-katlo ng mga trabaho sa Pilipinas. Naalala niya na noong sinang-ayunan ng Senado ang Regional Comprehensive Economic Partnership (RCEP) noong 2023, ang mga rekomendasyon ng mga magsasaka, mangingisda, at iba pang stakeholders ay isinama sa mga resolutory clauses ng resolusyon ng Senado, at isang oversight committee ang binuo upang subaybayan ang suporta ng pamahalaan sa agrikultura at maliliit na negosyo.

Aniya, mayroon nang batas ang Pilipinas upang tuparin ang pangakong ito sa pamamagitan ng Republic Act No. 11967, o ang Internet Transactions Act of 2023, na kanyang isinulat at nagpoprotekta sa mga online consumers at merchants. Nanawagan siya sa Department of Trade and Industry at sa E-Commerce Bureau nito na ipatupad ito nang buo upang ang cross-border digital trade sa ilalim ng kasunduan ay maging ligtas para sa mga mamimili at patas sa mga Micro Small Medium Enterprises (MSMEs).

Ikinagagalak din ni Legarda ang pagsasama ng malikhaing ekonomiya o creative economy sa mga Priority Economic Deliverables ng pamumuno ng Pilipinas, kung saan binanggit niyang umabot sa P2.12 trilyon ang sektor noong 2025, o 7.6 porsyento ng gross domestic product batay sa paunang datos mula sa Philippine Statistics Authority. Sinabi niyang ang Republic Act No. 11904, o ang Philippine Creative Industries Development Act na kanyang isinulat, ay nagbibigay na sa pamahalaan ng plano at konseho upang tuparin ang pangakong panrehiyon na ito, at nanawagan para sa buong implementasyon nito kasabay ng pagpapasa ng Senate Bill No. 799, ang kanyang iminumungkahing Philippine Handloom Weaving Industry Development Act, upang maibahagi sa mga komunidad ng paghahabi ang malikhaing ekonomiya ng rehiyon.

Isang ASEAN na nakasentro sa tao

Ikinagagalak din ni Legarda ang nakatakdang pakikipagpulong ng mga lider sa mga mambabatas ng ASEAN, komunidad ng negosyo, at kabataan, at nagpahayag ng pag-asa na panatilihin ng summit ang atensyon ng rehiyon sa mga pamilya sa mga impormal na panirahanan, mga manggagawa sa impormal na ekonomiya, at mga mahihirap sa lunsod at kanayunan, na ang pang-araw-araw na pakikibaka ang pinakamalinaw na pagsubok kung tunay na inklusibo ang paglago ng rehiyon.

"Noong hagupitin ng Bagyong Kristine ang Bicol noong Oktubre 2024, dumating ang mga eroplano ng Malaysia at Singapore upang tumulong sa relief sa Naga. Iyon ang ASEAN na naramdaman ng mga Bicolano. Umaasa ako na ganoon din ang mararamdaman ng tindera sa Baclaran, ng tsuper sa Roxas Boulevard, at ng mangingisda ng Masinloc sa bawat kasunduang pipirmahan sa Maynila," wika niya.

Pinuri niya ang Department of Foreign Affairs, ang ASEAN National Organizing Council, at ang libu-libong tauhan at boluntaryo na naghanda sa bansa para sa summit, at kinilala ang mga manggagawang sumasahod sa araw-araw, drayber, vendor, at maliliit na negosyante sa Metro...