Good day, Madam Chair, to my fellow members of this committee, Senator Bato dela Rosa, and resource persons in attendance. Madam Chair, kaunting statement lang po dahil hindi po ako nakapagbigay ng statement noong nakaraang pagdinig sa Senado dahil medyo napahaba ang diskusyon doon at marami pong mga resource persons.

Madam Chair, ang ating Konstitusyon ang pundasyon ng ating malayang demokrasya. If we have to change the Constitution, it is because the people want it. Dapat gusto ng tao, walang pilitan. Any proposed change in the Constitution must aim to benefit the Filipino people, particularly the less privileged – yung mga kababayan nating mahihirap at yung pinakanangangailangan talaga, katong mga pobre gyud (Translation: ‘Yung mga mahihirap talaga.). Hindi po dapat ang pulitiko ang makikinabang.

Last Senate committee hearing, Madam Chair, we heard testimonies from various witnesses claiming they were paid to gather signatures for the proposed change to the Constitution. Messages were also revealed offering allocation for social programs of the government, ginagamit po ito para lang makisama sila at makisali po sa “people’s initiative project”. Kung totoo ito, klaro na hindi ito tunay na People’s Initiative. Ito ay Politicians’ Initiative, ika nga na nabanggit ni Senator Bato…

Ang pera ng bayan dapat gamitin para sa serbisyo sa ating mga kababayan. Walang kapalit ang tulong mula sa gobyerno. Pera ninyo po yan. Kung may sinuhulan, bribery po yan at hindi yan free will ng Filipino people. Dapat managot ang mga involved sa suhulan na ito. Kaya nga po tayo nandirito.

Huwag pagsamantalahan ang kahinaan ng mga mahihirap para linlangin sila at makuha ang kanilang pirma para sa isang PI na hindi naman lubos na napag-aralan at naipaintindi sa tao. Naghihirap na nga mga kababayan natin, pagsasamantalahan pa. Ang problema dito, hindi talaga napaintindi sa karamihan yung pinapirma sa kanila. Hindi man nila na-explain ng mabuti kung ano ang substance o kung ano ang laman ng pinapapirma.

As retired Supreme Court Justice and member of the 1986 Philippine Constitutional Commission Adolfo Azcuna propounded last hearing, the proposed initiative is not a mere amendment but a revision of the Constitution because it affects and changes the very nature of our legislature from a bicameral one to unicameral one in effect by voting jointly in approving constitutional changes. Kaya hindi po angkop ang ginagawang people’s initiative sa plano (nilang) baguhin sa Konstitusyon.

Napaka-importante po ng ‘checks and balances’ sa gobyerno. Alam ninyo kapag may pinapasang bill o batas, mula sa Kongreso, sa Senado, kaya andirito po ang inyong Senado para to check kung tama ba ito, may problema ba ito, kaya nga po meron tayong ‘checks and balances’ sa gobyerno. Mahalaga ito upang maiwasan ang pang-aabuso sa kapangyarihan. Kaya nga may Lower at Upper House, itong Senado, para mabantayan at ma-konsulta ang isa’t isa. Nagkakaroon pa po ng bicameral conference.

Dapat po nating tutulan ang uri at anyo ng nagmimistulang People’s Initiative na nilalakad sa ngayon kung saan pawang tinatanggal ang boses ng Senado na bantayan ang interes ng bayan. Magiging irrelevant na ang boses ng Senado, parang balewala na kami, kung voting jointly ang magiging sistema. Dapat po ay mapaintindi ito sa taumbayan, na parang isang boto na lang kami out of 316 plus 24, 340 kapag voting jointly magiging balewala na po, kahit walang isang senador na mag-a-attend. Dapat po ay maintindihan ng taumbayan yan. Iyon po ang tinatawag natin na magiging wala kaming saysay, magiging irrelevant na po.

Mawawalan ng boses ang mga senador na hinalal ng taumbayan mula sa iba’t ibang sulok ng bansa. Voted nationally kami, nationwide po. Binigyan po kami ng mandato para maging representante ng lahat ng Pilipino at isulong ang aming mga adbokasiya sa paggawa ng mga batas na makakatulong sa ating bansa. Ibig sabihin kami po yung talagang representative ninyo, buong Pilipinas po iyan. Lalo na po sa mga mahihirap nating kababayan, papaano na lang po ang mga pro-poor programs na gusto naming isulong, magiging balewala na po kami. Hindi ko po ito sinasabi bilang isang Senador, kundi bilang isang Pilipino na hindi papayag na gamitin tayo para sa pansariling interes ng iilan lamang.

Kung matatandaan natin, noong panahon ni dating pangulong Rodrigo Duterte, may mga grupo sa atin na isinusulong ang iilang constitutional revisions. Hindi ba naalala ninyo, may umiikot na federalism, at mayroon pong nag-propose na baguhin ang Constitution. May mga nagnanais na gawing federal ang ating gobyerno, pero ang ginawa po ni dating pangulong Duterte ay nagbuo siya ng isang komisyon na pag-aralan po ito ng mabuti. Hindi minadali. Hindi pinilit at sinunod natin ang batas. Nilatag ang proseso. Ito po yung headed by former Chief Justice Puno.

Noong panahong iyon, pinakinggan natin ang hinaing ng kapwa nating Pilipino. Gumawa nga po ng komite. Ganyan ang pamamalakad ni dating pangulong Duterte noon. Ika nga nya, kapag inuna mo ang interes at kapakanan ng iyong kapwa, hinding-hindi ka magkakamali. At umaasa rin tayo na ang ating kasalukuyang Pangulong Marcos Jr. ay makikinig din siya sa taumbayan.

Kaya po sa ating mga kababayan, kung kayo ay pumirma sa isang bagay na hindi lubos na pinaintindi sa inyo ang kahulugan, o di kaya na-realize ninyo na hindi kayo sang-ayon sa inyong nilagdaan, mayroon po kayong karapatan na bawiin ito. At dapat bigyan ito ng mekanismo ng ating COMELEC.

Mga kapwa ko Pilipino, huwag kayo pumayag na maisahan o lokohin, at gamitin ang inyong pirma para sa kanilang mga pansariling interes o interes po ng iilan lamang. Tandaan natin na kinabukasan ninyo at ng ating mga anak ang nakasalalay dito.

Sa ating mga kasamahan sa gobyerno, huwag po sana haluan ng politika ang Cha-Cha at lagi nating tandaan ang rason kung bakit tayo nandirito – iyon ay ang magserbisyo at proteksyunan ang interes ng mga Pilipino. Huwag nating pilitin ang isang pekeng PI para sa interes po ng iilan. Kung proseso pa lang ng pagkuha ng pirma ay may halong panlilinlang na po, hindi pinaintindi, marahil hindi ito ang tamang panahon at paraan para irebisahin ang ating Konstitusyon.

Kaysa pag-awayan po, na nagiging divisive na po ito ngayon, naging malaking isyu na po ito ngayon at naging magulo, sana po ay unahin na lang po natin ang pagseserbisyo sa mga kababayan natin lalung-lalo na sa mga mahihirap nating kababayan. Let’s buckle down to work, sayang po ang oras natin sa pag-aaway dahil dito sa People’s Initiative na alam naman natin na hindi talaga inisyatibo at kusang loob ng Pilipino.

Sa ating mga kababayan, bantayan natin ang anumang posibleng pagbabago sa ating Saligang Batas. Bantayan nating mabuti. Kayo po ang bantay dito, mga kababayan natin. We must protect the Constitution! We must protect the Senate as an institution. We must protect the interest and the will of the people. We must protect our democracy!

Maraming salamat po, Madam Chair.