

Ang chronic kidney disease (CKD) ay unti-unting pagkasira ng bato kung saan nawawala ang kakayahan nitong linisin ang dumi at sobrang fluid sa dugo. Kilala rin bilang “silent killer,” madalas ay wala itong sintomas sa simula. Sa oras na lumabas na ang mga palatandaan ng sakit sa bato, marami nang pasyente ang may permanenteng pinsala at maaaring kailanganin ng dialysis.
Sa Pilipinas, tumaas sa 35.94 percent ang kaso ng CKD noong 2022, mas mataas kumpara sa global average na 9.1 hanggang 13.4 percent. Pinakamalaking risk ang mga may hypertension at Type 2 diabetes, kung saan isa sa tatlong tao ay apektado. Ipinapakita nito kung gaano kahalaga ang maagang testing at kaalaman para maagapan ang sakit.
Isa sa pinakaepektibong paraan para ma-detect agad ang CKD ay ang Urine Albumin-to-Creatinine Ratio (UACR) test, na sumusukat kung may albumin, isang uri ng protein, sa ihi. Normal na pinananatili ng malusog na bato ang protein sa dugo, pero kapag may pinsala, ito ay napupunta sa ihi. Ang kahit maliit na halaga ng albumin ay pwedeng magpahiwatig ng stress sa bato bago pa lumitaw ang sintomas. Karaniwan, ang UACR test sa ospital ay nagkakahalaga ng P2,000 hanggang P3,500.
Para hikayatin ang mga Pilipino na alagaan ang kanilang kidney health, ang Mercury Drug Corporation, kasama ang AstraZeneca Philippines at Diabetes Philippines, ay nag-aalok ng libreng UACR test sa apat na piling branches: EDSA Pavilion at EDSA Shangri-La Plaza sa Mandaluyong, Trinoma Mall sa Quezon City, at Noveleta Magdiwang sa Cavite. Available ito buong taon, mula Miyerkules hanggang Linggo, sa operating hours ng bawat branch.
Ang UACR test ay simple, hindi masakit, at hindi invasive. Gamit ang portable machine na katulad ng sa ospital, nasusukat nito ang microalbuminuria na kadalasang hindi nakikita sa ordinaryong urinalysis. Lumalabas ang resulta sa loob ng isang minuto. Kasama rin sa screening ang blood sugar, blood pressure, at BMI measurement.
Ayon kay Dr. Cyril Tolosa ng AstraZeneca Philippines, layunin ng programa na maabot ang higit 10,000 pasyente, dahil ang karaniwang annual physical exam ay umaasa lamang sa ordinaryong urinalysis na kadalasang hindi nakikita ang maliit na albumin. Mula 2024 hanggang 2025, higit sa 44,000 Pilipino ang na-screen sa CKD program. Pinili ang apat na branches base sa dami ng foot traffic para mas maraming maabot.
Paliwanag ni Dr. Rey Rosales ng Diabetes Philippines, hindi agad binibigyan ng gamot ang may maagang palatandaan ng CKD. Sa halip, mahalaga ang lifestyle at diet changes para ma-delay o maiwasan ang paglala ng sakit. Kung walang intervention, ang may microalbuminuria ay maaaring magkaroon ng CKD sa loob ng 10 taon. Sa tamang pagbabago ng lifestyle, pwedeng umabot sa 20 taon o tuluyang maiwasan ang sakit.
Binanggit din ni Dr. Rosales ang mga factors na nagpapataas ng risk ng CKD: edad 50 pataas, babae, may diabetes, hypertension o heart disease, may history sa pamilya ng CKD, at paggamit ng sigarilyo o tobacco.
Bagama’t kasama sa screening ang BMI, binigyang-diin ni Dr. Rosales na hindi ito tiyak na sukatan ng CKD risk. Batay lamang sa height at weight ang BMI at hindi isinasaalang-alang ang body composition. Maaaring ang ilang overweight o obese ay may normal blood sugar, blood pressure, at UACR results. Ang timbang ay pwedeng epekto ng laki ng muscle at fat sa katawan, at mas delikado kung sobra ang fat.
Pinayuhan din niya ang mga madalas uminom ng protein supplements, lalo na ang gym enthusiasts, dahil pwedeng magdulot ito ng abnormal na UACR results. Mas mainam na kumuha ng protein mula sa natural na pagkain at lean meat, hindi red meat. Maaaring sundan ang Pinggang Pinoy bilang guide sa balanced meals, na pwedeng i-adjust depende sa pangangailangan.
Ayon sa organizers, ang libreng CKD screening ay isang hakbang para mapalakas ang health awareness sa buong bansa. Ang preventive care at lifestyle changes ay long-term investment para sa kalidad ng buhay, para mas maraming taon kasama ang pamilya at mahal sa buhay.