Inihain ni Senadora Loren Legarda ang Senate Bill No. 1942 o ang panukalang “Fuel Price Relief Act" na naglalayong maglatag ng malinaw na patakaran upang pansamantalang ibaba o suspindihin ang buwis sa langis kapag umabot sa crisis level ang presyo ng global oil.

Sa ilalim ng panukala, maaaring bawasan o ipatigil ang excise tax at 12 porsyentong VAT sa gasolina, diesel, kerosene, at LPG upang mapagaan ang presyo sa mga gasolinahan bago pa tuluyang maramdaman ng mga konsumer, kabahayan, at maliliit na negosyo ang buong epekto ng pagtaas ng presyo sa pandaigdigang merkado.

Halimbawa, para sa isang jeepney driver, ang ganitong mekanismo ay makatutulong kapag biglang tumaas ang presyo ng diesel ng mahigit P20 kada litro dahil sa mga krisis sa ibang bansa. Sa pamamagitan ng pag-adjust sa buwis sa bawat litro ng langis, maaaring maiwasan ang biglaang pagtaas ng pamasahe upang manatiling kayang ipagpatuloy ang biyahe.

Para sa mga pamilyang gumagamit ng LPG, makatutulong ang tax relief upang hindi gaanong maramdaman ang susunod na pagtaas ng presyo at manatiling abot-kaya ang pangunahing pangangailangan tulad ng pagluluto.

Sa loob lamang kasi ng isang linggo, tumaas ang presyo ng diesel ng hanggang P24 kada litro, kerosene ng P32 hanggang P38.50 kada litro, at gasolina ng P7 hanggang P13 kada litro, habang nagpapatupad ang mga kompanya ng langis ng magkakasunod na “big-time” price hikes.

Sa kasalukuyang presyo sa gasolinahan na nasa humigit-kumulang P70 kada litro para sa diesel, ang dagdag na halos P24 ay katumbas ng mahigit 50 porsyentong pagtaas sa loob lamang ng ilang araw, na nagpapakita kung gaano kalaki ang epekto ng pandaigdigang oil shocks sa mga konsumer sa Pilipinas.

Nagbabala na ang mga transport group sa posibleng dagdag-pasahe, habang naghahanda naman ang mga pamilyang Pilipino sa posibleng pagtaas ng presyo ng LPG, na magpapamahal kahit sa simpleng pagluluto. Dagdag pasanin ito sa mga manggagawa, tsuper, at commuter na umaasa sa abot-kayang presyo ng gasolina upang maitawid ang araw-araw na pangangailangan.

Direktang tinutugunan ng panukala ni Legarda ang tinatawag na “tax on tax” effect na dulot ng kombinasyon ng excise tax at 12 porsyentong VAT sa langis, na lalong nagpapataas sa presyo ng petrolyo tuwing sumisipa ang pandaigdigang presyo ng krudo.

“Kapag tumataas ang presyo ng krudo, hindi lang ito isyu ng mga may sasakyan. Isyu rin ito ng pamasahe, presyo ng gulay at isda, at araw-araw na gastos ng bawat pamilyang Pilipino,” pahayag ni Legarda.

Itinatakda ng SBN 1942 ang malinaw at nasusukat na kondisyon kung kailan maaaring ibaba ang buwis sa langis sa loob ng limitadong panahon upang maibsan ang epekto ng pandaigdigang oil spikes sa lokal na presyo.

Ang tax relief ay maaaring tumagal ng hanggang 90 araw at maaaring palawigin ng karagdagang 90 araw kung magpapatuloy ang krisis sa presyo ng langis. Agad rin itong aalisin kapag bumaba ang presyo ng Dubai crude sa itinakdang antas sa loob ng 30 magkakasunod na araw, upang matiyak na ang hakbang ay ginagamit lamang sa panahon ng krisis.

“Ibig sabihin, kapag umakyat nang sobra ang presyo ng langis sa pandaigdigang merkado, hindi buwis mismo ang lalong magpapabigat sa presyo sa gasolinahan,” paliwanag ni Legarda. “May malinaw at nakatakdang mekanismo na kikilos para magbigay-ginhawa sa mga konsumer.”

Nakasaad din sa panukala ang mahigpit na pagbabawal sa hoarding, profiteering, cartelization, at iba pang uri ng manipulasyon sa merkado ng langis, at inaatasan ang mga ahensiya ng gobyerno tulad ng Department of Energy, Department of Trade and Industry, Bureau of Customs, at Philippine Competition Commission na palakasin ang monitoring at enforcement.

“Kung magbibigay tayo ng tax relief sa mamamayan, dapat siguraduhin din nating hindi ito kakainin ng abusadong pricing o kartel sa langis,” dagdag ng senadora.

Ayon kay Legarda, ang pansamantalang fuel tax relief sa panahon ng matinding oil shocks ay isang praktikal na hakbang upang maprotektahan ang mga sektor na pinakaapektado ng krisis, habang pinananatili pa rin ang makatarungan at progresibong sistema ng pagbubuwis.

“Hindi natin kontrolado ang giyera sa ibang bansa o ang galaw ng merkado sa labas ng bansa,” aniya. “Pero kontrolado natin kung gaano kabigat ang buwis na ipinapasa sa mamamayan kapag may matinding krisis sa presyo ng langis.”

“Sa panahong bawat litro sa gasolinahan ay pinag-iipunan, tungkulin ng Estado na magkaroon ng konkretong paraan upang maibsan ang bigat na ito,” dagdag ni Legarda. “Ito ang layon ng panukalang batas na ito—praktikal, targetted, at agarang tulong lalo na sa pinakamahihirap.”