Isang grupong pangkalikasan ang nanawagan sa mga awtoridad na magsagawa ng masusing at independiyenteng imbestigasyon sa malawakang pagbagsak ng basura sa Rizal Provincial Sanitary Landfill (RPSL) na ikinamatay ng hindi bababa sa isang tao at ikinawalang-saysay ng dalawang iba pa noong 20 Pebrero 2026.

Ayon sa nongovernment organization na BAN Toxics, na nagsusulong ng toxic-free na kapaligiran, ang pagbagsak ng 420,000 cubic meters ng basura ay nangangailangan ng kumpletong pagsusuri sa pagsunod ng pasilidad sa mga pamantayan sa kalikasan at kaligtasan.

Sinabi rin ng grupo na nangangamba ang mga residente at manggagawa sa basura na mas marami pang tao ang nailibing kaysa sa naiulat ng Montalban Disaster Risk Reduction Office. Ayon sa kanila, inuuna umano ng mga marshals ng kumpanya ang pagkuha ng mabibigat na kagamitan kaysa iligtas ang mga biktima at nag-alok ng pera sa mga pamilya para iwan sa basura ang posibleng labi.

Binibigyang-diin ng BAN Toxics ang pangangailangan na beripikahin ang naiulat na pagkamatay at pinsala, magbigay ng agarang suporta sa mga apektadong pamilya, wakasan ang pananakot sa mga residente at manggagawa na humihingi ng pananagutan, at tiyakin ang ganap na transparency upang maiwasan ang mga katulad na sakuna sa hinaharap.

Pinapatakbo ang RPSL ng International Solid Waste Integrated Management Specialist, Inc. (ISWIMS) sa pamamagitan ng subsidiary nitong Green Leap Solid Waste Management, Inc. Ang ISWIMS, na nagpapatakbo rin ng landfill sa San Mateo, Rizal, ay hinarap ang Senado noong 2024 dahil sa umano’y paglabag sa labor laws sa Quezon City.

Ayon kay Thony Dizon, advocacy at campaign officer ng BAN Toxics, dapat kilalanin at protektahan ang mga informal waste workers at scavengers upang matiyak ang kanilang kaligtasan sa trabaho, karapatan, access sa protective equipment, social protection, at pondo para sa kompensasyon sa panahon ng sakuna.

“Sa kabila ng pagiging nasa frontline ng waste management at pagkakalantad sa mga toxic chemicals, sila ay patuloy na napapabayaan,” sabi ni Dizon.

Dagdag pa niya, ang pagbagsak noong 20 Pebrero ay bahagi ng kasaysayan ng mga insidente sa RPSL, kabilang ang anim na naunang pagbagsak, sunog noong Abril 2025, at mga seasonal na pagbaha ng leachate. Noong 24 Pebrero 2026, sinuspinde ng Department of Environment and Natural Resources (DENR) ang operasyon sa Phase 5 ng landfill na sumasakop sa humigit-kumulang anim na ektarya.

Nanawagan ang BAN Toxics ng komprehensibong pagsusuri sa lahat ng landfill, pribado man o pag-aari ng gobyerno, upang matiyak ang pagsunod sa regulasyon at maprotektahan ang mga manggagawa at kalapit na komunidad mula sa panganib sa kalikasan at kalusugan.

Binanggit din ni Dizon na ang kamakailang sakuna ay nagpapaalala sa mga nakaraang trahedya, kabilang ang nakamamatay na pagbagsak sa Payatas noong 2000 na ikinamatay ng higit 200 katao, at ang pagbagsak ng Binaliw Landfill sa Cebu City noong Enero 2026 na ikinamatay ng 36 at nasugatan ang 18.