Mariing tinutulan ng depensa ni dating Pangulong Rodrigo Duterte noong Huwebes, 26 Pebrero 2026, ang paratang ng mga prosekutor ng International Criminal Court (ICC) na iniutos umano nito sa pulisya na patayin ang mga hinihinalang drug dealer kahit hindi lumalaban sa pag-aresto, at iginiit na hinihikayat lamang nito ang paggamit ng lethal force bilang huling opsyon.

Inakusahan ni Duterte’s lead counsel na si Nicholas Kaufman ang prosekusyon ng pagpili lamang ng mga kontrobersyal na bahagi ng mga talumpati ng dating pangulo upang palabasing responsable ito sa summary killings, gayong malinaw aniya na pinayuhan ang mga pulis na gawin lamang ito “only if your life is in danger.”

Binanggit ni Kaufman ang ilang talumpating iniharap ng prosekusyon noong Martes upang patibayin ang kaso laban sa dating lider, at iginiit na ang mga ito ay kinuha sa labas ng tamang konteksto.

Sa isang pagkakataon, sinabi ng prosekusyon na inako ni Duterte ang responsibilidad sa mga pagpatay na ginawa ng kanyang mga tauhan sa pulisya.

Ngunit itinuro ni Kaufman ang bahaging aniya’y sadyang hindi isinama, kung saan sinabi ni Duterte na maaari lamang bumaril ang pulis “if there’s no peaceful method of doing it” sa pag-aresto sa mga kriminal.

Isa pang halimbawang binanggit ay ang talumpati noong 17 Agosto 2016 — sa mga unang araw ni Duterte sa puwesto — kung saan tahasan nitong sinabi na maaari lamang gumamit ng baril ang law enforcement groups kung nasa panganib ang kanilang buhay sa mga anti-drug operations.

‘Only when in danger’

“But if you do your duty, don’t worry about cases. I will protect you, believe me. Just do it right. We have our training, that you can only kill if your life is in danger. And you are there performing the duty of a law enforcer,” ani Kaufman habang sinisipi si Duterte.

“That’s why I will protect them. And if there’s somebody who will go to jail, it’s me. I will assume full, legal responsibility,” dagdag pa sa talumpati.

Iniharap ni Prosecutor at trial lawyer na si Edward Jeremy ang serye ng mga talumpati ni Duterte noong ikalawang araw ng apat na araw na pretrial hearing noong Martes. Hindi dumalo si Duterte sa courtroom matapos i-waive ang kanyang attendance.

“For as long as I’m President, nobody but nobody, no military man or policeman will go to prison because they performed their duties well. I will be the one to go to jail. Just say that it’s [my] order,” ani Jeremy habang sinisipi ang talumpati ni Duterte noong 20 Setyembre na iniharap sa mga sundalo.

Sa parehong talumpati, ayon sa prosekusyon, tila binigyan umano ni Duterte ng basbas ang militar na masakerin ang mga kriminal at drug dealer, at tiniyak sa kanila ang pardon at promosyon.

Media hit, too

Bukod sa prosekusyon, binatikos din ni Kaufman ang lokal na media dahil sa aniya’y bias na pag-uulat.

“One thing that I’ve learned from the domestic media coverage of this case is that journalists and their editors have a tendency to fixate on salacious elements of a person’s speeches while ignoring the interesting parts,” ani Kaufman.

Ilan sa mga lokal na artikulo ang ginamit ng prosekusyon bilang bahagi ng ebidensiya upang sampahan si Duterte ng tatlong bilang ng murder bilang crimes against humanity.

Pinasubalian din ni Kaufman ang mga ulat na tila minamaliit ng depensa ang pagkamatay ng mga biktima ng drug war, at sinabing hindi nila “dinidisrespeto” ang mga namatay at hindi rin nila “ginagawang magaan” ang pagkawala ng buhay.

Muli niyang binatikos ang prosekusyon sa pag-aakalang mas lalaki ang tsansa nitong manalo sa kaso sa pamamagitan ng pagbanggit ng maraming talumpati na umano’y nagpapahiwatig ng intensyon ni Duterte na pumatay ng mga drug suspect.

“The prosecution has had the opportunity to show you a selection of these speeches and seems to believe that the more they show, the greater the chances of convincing your honors to confirm the charges,” aniya.

“Relying on the prosecution’s speeches as a means of proving criminal intent is impossible,” dagdag pa niya.

No direct orders

Iginiit pa ni Kaufman na bigong maipakita ng prosekusyon ang isang “causal nexus,” o tuwirang lohikal na ugnayan, na magpapatunay na personal na inutusan ni Duterte ang isang partikular na indibidwal na “pull the trigger” laban sa alinman sa 78 biktimang nakasaad sa mga sakdal.

“That would have been the classical way to prove a causal link between what came out of Rodrigo Duterte’s mouth and the deaths pertinent to the case,” ani Kaufman.

“There is no smoking gun in this case, and it is not for want of a desperate attempt to find one on the part of the prosecution, with all their leading questions when they interviewed their cooperating witnesses,” dagdag niya.

Dahil dito, sinabi ni Kaufman sa mga hukom ng Pre-Trial Chamber I na si Duterte ay “should not remain in detention simply because the prosecution cannot make out substantial grounds to believe that he committed crimes against humanity.”

Si Duterte, 80, ay nahaharap sa tatlong bilang ng murder kaugnay ng pagpatay sa 78 indibidwal, kabilang ang anim na bata, na umano’y pinaghinalaang sangkot sa droga mula 2013 hanggang 2018, na sumasaklaw sa kanyang panunungkulan bilang alkalde ng Davao City at bilang pangulo.

Tinataya ng mga rights group na maaaring umabot sa 30,000 ang aktuwal na bilang ng mga namatay sa war on drugs ni Duterte, karamihan ay mula sa mahihirap na komunidad. Ang bilang na ito ay sumasaklaw lamang sa kanyang termino bilang pangulo.

Levels

Ang mga umano’y drug suspect ay ikinategorya sa limang antas, kung saan ang Level 1 — kabilang ang mga street-level drug dealer, mababang opisyal ng gobyerno, at mga pulis — ang nasa pinakamababa.

Ang mga hepe ng kagawaran ng gobyerno, mga barangay chairman, at mga sub-distributor ay kabilang sa Level 2.

Ang mga high-value target ay nasa Level 3, kasama ang mga matataas na opisyal ng gobyerno, mga miyembro at opisyal ng hudikatura, at mga miyembro ng law enforcement agencies.

Saklaw ng Level 4 ang mga lokal na drug lord, Chinese distributors at couriers, habang ang mga drug financier, wholesaler, at matataas na opisyal ng Philippine National Police at Armed Forces of the Philippines ay nasa Level 5, ang pinakamataas na antas.

Sinabi ni Deputy Prosecutor Mame Mandiaye Niang na ang bilang ng mga pagpatay na nakasaad sa mga sakdal ay kumakatawan lamang sa “a fraction of the overall criminality” na nagmula sa war on drugs ni Duterte.