GENERAL SANTOS CITY — Muling umigting ang diskusyon sa media ethics, conflict of interest, at transparency sa lokal na pamahalaan matapos kumpirmahin ng pamahalaang lungsod ng General Santos na may ilang media practitioners na kabilang sa payroll ng mga job order (JO) workers ng City Hall.

Kinumpirma ni Mayor Lorelie Pacquiao sa mga panayam sa media na may ilang personnel ng media na kasalukuyang naka-engage bilang job order workers ng lokal na pamahalaan, at sinabi niyang wala siyang nakikitang mali sa naturang kaayusan.

Ayon sa alkalde, katanggap-tanggap ang ganitong setup hangga’t ginagampanan ng mga ito ang kanilang tungkulin sa lungsod at hindi ito sumasalungat sa kanilang trabaho bilang mamamahayag.

“Hangga’t ginagawa nila nang maayos ang kanilang trabaho at hindi ito sumasalungat sa oras ng gobyerno, prerogatibo nila ang maghanap ng iba pang pagkakakitaan,” ani Pacquiao.

Sa parehong panayam, pinangalanan ni Pacquiao si Jun Pulido, isang media practitioner na konektado sa Pacman Radio, bilang isa sa mga inengganyo ng city government. Ang Pacman Radio ay pagmamay-ari ng dating senador na si Manny Pacquiao, bayaw ng alkalde.

Binanggit din niya si Boyette dela Cerna ng Escalera Online bilang isang matagal nang job order worker ng City Hall, at sinabing nagsimula ang kanyang engagement bago pa ang kasalukuyang administrasyon.

Bagama’t walang batas na tahasang nagbabawal sa mga mamamahayag na humawak ng job order positions sa gobyerno, binibigyang-diin ng mga media ethics code sa Pilipinas ang pag-iwas sa mga kaayusang maaaring makompromiso, o magmukhang nakokompromiso, ang editorial independence. Ayon sa Philippine Press Institute Code of Ethics, dapat iwasan ng mga mamamahayag ang “conflicts of interest, tunay man o inaakala.” Paulit-ulit ding nagbabala ang National Union of Journalists of the Philippines laban sa pagtanggap ng kabayaran o pabor na maaaring makaapekto sa coverage.

Binibigyang-diin ng mga tagapagtaguyod ng media na kahit walang direktang pakikialam sa editoryal, ang ugnayang pinansyal sa pagitan ng mamamahayag at ng ahensiyang kanilang binabalita ay maaaring makasira sa tiwala ng publiko at magpalabo ng propesyonal na hangganan.

Ayon din sa ilang legal experts, bagama’t kontraktuwal at hindi itinuturing na pormal na empleyado ng gobyerno ang mga job order workers, ang kanilang sahod ay mula sa pondo ng bayan at saklaw ng mga pamantayan ng pananagutan at transparency.

Mas lalo pang naging komplikado ang isyu dahil sa naunang ulat ng Commission on Audit, na nag-flag sa pamahalaang lungsod ng General Santos kaugnay ng hindi bababa sa 770 job order workers na hindi matukoy sa validation na isinagawa noong Hunyo ng nakaraang taon. Tinukoy sa audit ang kakulangan sa payroll documentation, monitoring, at internal controls.

Isang eksperto sa media law, na nagsalita sa pangkalahatang konteksto, ang nagsabing ang pinagsamang isyu ng audit findings at pagkuha ng media practitioners ay nagpapataas ng pangangailangan para sa malinaw na disclosure rules at ethical safeguards.

“Kahit legal, mahalaga ang pananaw ng publiko. May karapatan ang mamamayan na malaman kung ang mga mamamahayag na nagko-cover sa City Hall ay binabayaran din nito,” ayon sa eksperto.

Muling nanawagan ang mga media group para sa mas mahigpit na self-regulation, hinihikayat ang mga mamamahayag na magbunyag ng posibleng conflicts of interest at ang mga lokal na pamahalaan na magpatupad ng mas malinaw na polisiya sa pagkuha ng media workers.