May nabago ba?

Halalan na naman. Mga tao’y pumila sa init, hawak ang konting pag-asa. Pero sa totoo lang, ilang eleksyon na bang “pagbabago” ang ipinangako — tapos ang nanalo, mga apelyidong parang hindi kailanman magbabago?

Sa Senado, reunion na naman ng mga Tulfo, Cayetano, at kung sinu-sinong “galing sa serbisyong totoo.” Kung hindi magkamag-anak, magka-alyado. Welcome sa Bahay ng Maraming Panginoon — mga lord ng media, confidential fund, public office, lahat na.

Sabi ng Comelec, ligtas ang makina. Pero paano ka magtitiwala sa sistemang kulang ang bentilador sa presinto, pero sobra sa campaign tarpaulin? May 500 kandidato raw ang iniimbestigahan. Pero ilan ang talagang makukulong? Drama lang ba ulit?

Sara Duterte. Impeached. Posibleng mawala sa 2028. Pero kahit matanggal siya, andyan pa rin ang sistema. Ang sistemang lumilikha ng mga makapangyarihang apelyido, paulit-ulit. Walang katapusang season finale ng teleserye ng kapangyarihan.

Sabi ng mga negosyante, “support the winning team.” Aba, parang basketball lang? Eh paano naman ‘yung mga pumila, pawisan, niloko ng mga vote buyer? Ang boto hindi na pag-asa, naging premyo.

Sa totoo lang, hindi tayo demokrasya. Isa tayong monarkiya — maraming korona, pero pare-parehong mukha. Ang mga eleksyon? Parang jeep na sira ang preno, laging papunta sa parehong direksyon: pabalik.

May konting liwanag, oo — ‘yung mga bumoto pa rin kahit hirap, kahit mainit. Pero kung hindi mababago ang sistema, ang liwanag na ‘yan ay ilusyon lang.

At habang tayo’y paikot-ikot, sila pa rin ang nasa trono.